آفت کنه ی تارعنکبوتی و راه های کنترل آن

معرفی کنه تار عنکبوتی

کنه ها رده ای از بندپايان هستند که از آفات گياهان زراعی و باغی محسوب می شوند و در سه مورد با حشرات اختلاف دارند. کنه ها به جای شاخک دارای کلسير می باشند و برخلاف حشرات، بدن آنها از دو قسمت سر سينه و شکم تشکيل شده است. همچنین کنه های بالغ دارای ۴ جفت پا بوده و حشرات دارای ۳جفت پا می باشند. کنه ها شامل گروه های آبزی و خشکی زی هستند. کنه های خشکی زی در داخل خاک با جمعیت بسیار بالا دیده می شوند و از مهمترین بندپایان هستند. تعدادی از کنه ها بخشی از زندگی خود را به صورت پارازیت می گذرانند و ممکن است انگل بندپایان یا مهره داران باشند. تعداد کمی هم به صورت انگل در داخل بدن حشرات و مهره داران فعالیت می کنند.

تعدادی از کنه ها شکارگر بوده و در داخل خاک و روی گیاهان از سایر کنه های گیاه خوار و تخم حشرات کوچک تغذیه می کنند و جز موجودات بسیار مفید هستند. تعداد زیادی از کنه ها گیاه خوار بوده و تعدادی از گونه های گیاهخوار در محیط های انباری از غلات و خشکبار تغذیه می کنند. کنه هاى گياهى داراى قطعات دهانى برنده و مکنده اند به اين ترتيب که زمان تغذيه ابتدا بافت گياه را پاره کرده و پس از خروج شيره گياهى آن را می مکند. در اين حالت مقدارى از آب گياه از محل پاره شدن تبخير می شود و به اين علت برگها و ميوه ها به شدت می ریزند. بيشتر کنه هايى که در کشاورزى اهميت دارند در سطح برگ توليد  تار می کنند که به آنها کنه هاى تار عنکبوتى می گویند. 

کنه تار عنکبوتی

در خانواده تترانيكيده گونه تترانيكوس  ارتيكه (Tetranychus urticae) یا کنه ی تارتن دو نقطه ای یکی از مهمترین گونه هاست که تقریبا در تمام دنیا انتشار داشته و  بر روی گیاهان مختلف در همه جای دنیا ایجاد خسارت می کند. آفتی است بسیار کوچک و ذره بینی که غالبا در پشت برگ فعالیت می کند و در صورت مشاهده با ذره بین دو لکه در دو طرف بدن آن به رنگ تیره دیده می شود و به همین جهت بنام کنه دو نقطه ای نیز معروف است.

نحوه ی خسارت

اين آفت پلی فاژ (دارای میزبانهای متنوع) است. از جمله درختان زبان گنجشک، نارون، اقاقیا، توت زینتی، ارغوان، صنوبر، زیتون تلخ و انواع رز و همچنین گلهای زینتی مانند گل جعفری از میزبان های اصلی این آفت در فضای سبز محسوب می شوند. این آفت همچنین روى اغلب درختان ميوه مخصوصا سيب فعاليت دارد و بر اثر تغذيه برگها گردآلود، خشک و تار عنکبوتى می شوند. تارهای ایجاد شده باعث جذب گرد و خاک به خود شده و دور نمای سبز برگ، به نمایی گرد و خاک گرفته تبدیل می شود. این دو عامل (نکروز شدن برگ ها و تارهای عنکبوتی) باعث کاهش سبزینگی گیاه شده و علاوه بر نازیبا کردن گیاه، مانع فتوسنتز می شود. به همین دلیل گاهی اوقات درختانی که به این آفت دچار شده و مبارزه خاصی علیه آفت صورت نمی گیرد گیاه مجبور است برگهای خود را ریخته تا برگهای جدید و سالم تولید کند. این مورد بیشتر در نهال ها اتفاق می افتد. به طور کلی ریزش برگ ها و برگدهی مجدد قبل از زمستان، باعث ضعف گیاه در طولانی مدت و پیری زودرس می گردد.

شکل شناسی

جانور کامل بر خلاف حشرات 4 جفت پا دارد اما جانور تازه از تخم خارج شده مانند حشرات 3 جفت پا دارد. از نظر شکل شناسی جانور نر و ماده تفاوت هایی با یکدیگر دارند. عموما نرها کوچکتر از ماده ها هستند. انداره کنه ها از 2/0 تا 5/0 میلیمتر متغیر است. رنگ آنها از قهوه ای متمایل به سبز (در فصول گرم) تا قرمز (در فصول سرد) تغییر می کند. هر جانور ماده تا 100 عدد تخم می گذارد. تخم آفت کروی و به رنگ زرد می باشد. 

دوره زندگی آفت

کنه ها در بهار ابتدا بر روی علفهای هرز فعالیت دارند و با گرم شدن هوا به تدریج به روی پاجوش درختان و گیاه اصلی منتقل می شوند. در طول تابستان بر روی گیاه اصلی (درختان یا گل فصلی) فعالیت می کنند.

در همین زمان تخم خود را در پشت برگ ها و در لابلای پرز برگ و یا تارهای تنیده شده خود قرار می دهند. در شرایطی که هوا گرم شده و رطوبت سطحی گیاه کاهش یابد و گرد و غبار در سطح برگ زیاد شود، جمعیت

آفت طغیانی می گردد. هر دوره زندگی این آفت از 15 تا 20 روز طول می کشد و به همین دلیل دارای تعداد نسل متعدد در مدت فعالیت خود می باشد.

کنترل و مبارزه

مبارزه بیولوژیکی در خصوص آفاتی که در یک دوره کوتاه تعداد نسل زیادی دارند نسبت به مبارزه شیمیایی موثر و کارسازتر است. در بین جانوران شکارگر این آفت میتوان از نوعی کنه شکارگر، بال توری ها و کفشدوزک بدون نقطه نام برد که در تراکم کم آفت، و خصوصا در گلخانه و محیط های بسته موثر می باشد.

از روشهای مبارزه زراعی نیز میتوان به موارد زیر اشاره کرد :

1. استفاده از ارقام مقاوم به خصوص ارقامی که دارای برگهای ضخیم و چرمی تری باشند.
2. مبارزه با علفهای هرز و پاجوش زنی درختان در فصل بهار از روشهای کاهش تراکم آفت و تاخیر در خسارت می باشد.
3. آبیاری منظم و شستشوی گیاهان موجب کاهش خسارت می شود. چون این آفت در شرایط رطوبت کم و گرد و غبار به برگها می چسبد. شستشوی درختان در ماههای خرداد، تیر و مرداد یک روش موثر و کم هزینه و بیخطر خواهد بود. همچنین میتوان از صابون های مایع و پتاسه همراه با آب استفاده کرد.

برای مبارزه شیمیایی استفاده از حشره کش های با طیف وسیع باعث مقاومت بیشتر نسل های بعدی این آفت می گردد و مبارزه سالهای بعد را با مشکل مواجه خواهد کرد. بنابراین لازم است از سموم اختصاصی کنه کش استفاده شود. به نظر می رسد استفاده از سموم کنه کش به خاصیت تخم کشی در مرحله اول (قبل از شیوع آفت) و بر روی نهال ها امری ضروری است.

بنابراین در صورت مشاهده آفت کنه بدون مشورت با کارشناسان ما تحت هیچ شرایطی خودسرانه اقدام به مصرف سموم نفرمایید .