نکات و اصول باغداری در پاییز – اقدامات سرنوشت ساز
Tips and Principles of Gardening in Fall - Crucial Steps
پاییز فصل طلایی بعد از برداشت محصولات درختان است. چرا که در پاییز استارت سرنوشت تغذیه درختان رقم می خورد. متاسفانه بیشتر کشاورزان ایران زمین، فصل پس از برداشت محصول را زیاد جدی نمی گیرند. به خاطر همین است که عده ای از کشاورزان در سال بعد آنچنان که انتظار دارند باردهی مطلوبی ندارند.
در فصل پاییز قبل از خواب گیاهان چون هنوز فعالیت های رویشی آنها به پایان نرسیده می توان با انجام اقداماتی باعث تقویت درختان، افزایش مقاومت آنها نسبت به تنش های محیطی، آفات و بیماری ها، حفظ سلامت درختان و جلوگیری از رسیدن آسیب به آنها شد.
? برنامه کامل و جامع باغداری پاییزه
? ۱. مدیریت آبیاری پاییزه
- کاهش تدریجی آبیاری؛ اما قطع کامل آب ممنوع، چون باعث تنش شدید ریشه می‌شود.
- آبیاری تنظیمی قبل از سرمای شدید برای افزایش مقاومت درخت.
- در مناطق سردسیر، آبیاری سنگین قبل از یخبندان اولیه برای جلوگیری از یخ‌زدگی ریشه مناسب است.
- آبیاری به روش نادرست و به میزان زیاد در طول فصل رشد باعث افزایش رطوبت خاک و ابتلا به انواع بیماری های قارچی می شود.
- حتما به این نکته بسیار مهم توجه داشته باشید که آب مستقیما با طوقه درخت ارتباط نداشته باشد. اگر هم آبیاری شما به این صورت هست حتما آن را اصلاح کنید چونکه پاییز بهترین زمان این کار است و اگر روش آبیاری باغ را اصلاح نکنید دچار انواع بیماری های قارچی از جمله پوسیدگی طوقه و ریشه می شوید.
? ۲. چالکود پاییزی
پاییز بهترین زمان برای تغذیه ریشه و اصلاح خاک است. چالکود پاییزی در ایران برای تقویت ریشه، اصلاح خاک‌های قلیایی و افزایش مقاومت درخت به سرمای زمستان انجام می‌شود. در این روش، در فاصله ۱ تا ۱.۵ متری تنه، چاله‌هایی به عمق ۳۰–۴۰ سانتی‌متر حفر می‌شود و ترکیبی از کود دامی پوسیده، فسفر، پتاس، گوگرد، عناصر ریزمغذی (آهن، روی، بور) و هیومیک اسید داخل آن ریخته و با خاک مخلوط می‌شود. این کار باعث افزایش رشد ریشه‌های جدید، بهبود جذب عناصر و کاهش شوری و pH خاک می‌شود و در نهایت درخت در بهار سال بعد رشد قوی‌تر و باردهی بیشتری خواهد داشت. ( البته که امروز کارشناسان آلتین برنامه ای اختصاصی برای مصرف کودها در نظر گرفته اند که به این صورت است:
دیگر نیاز به حفر چاله نیست و مخلوط کودها در آبخور درختان چه به صورت کرت چه تشتکی پاشیده شود، البته این نکته لازم به ذکر هست که این روش کوددهی مخصوص کودهای زمستانه آلتین هست جهت ارتباط با کارشناسان آلتین، ما را در پیام رسان ها دنبال کنید.
? ۳. هرس پاییزی
در باغات سرمای زمستانی باعث ترک خوردن تنه و شاخه‌هایی می‌شود که ضعیف هستند.
✔ مواردی که باید هرس شوند:
⛔ هرس سنگین نکن → زمستان آسیب‌زاست. هرس اساسی را بگذار برای اواخر زمستان.
? ۴. سفید کردن تنه (در مناطق خشک ضروری)
در بیشتر نقاط ایران اختلاف دمای روز و شب بالاست و تنه دچار ترک سرمایی می‌شود. وقتی در شب‌های زمستان هوا شدید سرد می‌شود، تنه درخت به‌خصوص سمت شرقی و جنوبی کاملاً سرد و منقبض می‌گردد. اما صبح که آفتاب مستقیم می‌تابد، همین نقطه از تنه خیلی سریع گرم می‌شود و ناگهان منبسط می‌گردد. این تغییر دمای ناگهانی باعث می‌شود الیاف چوب تحمل نکنند و روی تنه ترک‌های طولی و عمیق ایجاد شود که به آن ترک سرمایی یا آفتاب‌سوختگی زمستانه می‌گویند.
این مشکل در مناطقی مثل اصفهان که اختلاف دمای شب و روز زیاد است بیشتر دیده می‌شود و درخت را نسبت به آفات، بیماری‌ها و خشکیدگی حساس می‌کند.
✔ ترکیب پیشنهادی:
-
آهک ۲ کیلو
-
آب ۱۰ لیتر
-
کمی چسب چوب
-
یک مشت سولفات مس
تمام تنه از طوقه تا ۱.۵ متر را سفید کن.
✔ چرا سفید کردن تنه ضروری است؟
رنگ سفید نور خورشید را بازتاب می‌دهد و مانع می‌شود تنه سریع گرم شود؛ یعنی اختلاف دما کمتر می‌شود و از ترک خوردن جلوگیری می‌گردد. همچنین پوشش آهک و مس، پوسته را ضدعفونی کرده و پناه‌گاه آفات زمستانه را کاهش می‌دهد.
بنابراین سفید کردن تنه یکی از بهترین و ساده‌ترین روش‌های محافظت از درخت در زمستان است، به‌ویژه برای باغ‌های مناطق سرد و خشک مثل اصفهان.
نکته: روشی که در بالا گفته شد روشی است که تمام کشاورزان می توانند خودشان تهیه و آماده کنند ولی روش عموم کشاورزان استفاده از بردوفیکس، چسب باغبانی و محافظ تنه(مرهم) استفاده می کنند که به صورت مخلوط با نسبت های متغیر تنه درختان را رنگ آمیزی می کنند.
? ۵. سم‌پاشی پاییزه – قطع چرخه آفات
در پاییز، بعد از ریزش برگ‌ها، سم‌پاشی انجام می‌شود تا چرخه آفات و قارچ‌ها قطع شود و درخت با کمترین آلودگی وارد خواب زمستانه گردد. این سم‌پاشی شامل قارچ‌کش‌ها و روغن‌های خاص زمستانه است و باعث کاهش شپشک، کنه، لکه‌برگی و بیماری‌های پوستی تنه می‌شود. بهترین زمان آن اواخر پاییز تا شروع خواب کامل درخت است.
نسل جدید سمپاش های هوشمند آلتین با بهره گیری از بالاترین تکنولوژی روز دنیا از جمله باتری لیتیومی این امکان را دارد تا ساعت ها شارژدهی داشته باشد.
✔ فروت ست (کلسیم + بر)
-
زمان: بلافاصله پس از ریزش ۷۰–۸۰٪ برگ‌ها
-
هدف: تقویت جوانه‌های گل، افزایش میوه‌دهی سال بعد
-
نکته: روی برگ سبز نزن؛ باید در زمان ریزش برگ باشد.
✔ بردو یا بردوفیکس (قارچ‌کش مسی)
-
زمان: بعد از ریزش کامل برگ‌ها
-
کاربرد: کنترل لکه‌برگی‌ها، شانکرها، آتشک، پوسیدگی‌ها
-
مناسب برای: سیب، گلابی، هسته‌دارها، مو، گردو، پسته
✔ حشره‌کش همراه روغن ولک
معمولاً ترکیب:
✔ قارچ‌کش‌های سیستمتیک پاییزه
کاربندازیم / تیوفانات‌متیل / کاپتان (برای مو و هسته‌دار)
- کنترل بیماری‌های چوبی، سفیدک و قارچ‌های زمستان‌گذران
- مصرف قارچ کش چه در پاییز چه در سایر فصول حتما باید با نسخه گیاهپزشک باشد.
? ۶. مراقبت از نهال‌ها
نهال‌ها در پاییز حساس‌ترین مرحله هستند. اقدامات:
-
بستن طوقه با گونی یا نوار محافظ
-
ریختن ۱۰–۱۵ سانتی‌متر خاک یا مالچ اطراف طوقه
-
یک آبیاری قبل از یخبندان
-
توری سایه‌بان ۳۰٪ برای جلوگیری از آفتاب‌سوختگی زمستانه
? ۷. بهداشت باغ
✔ جمع‌آوری برگ‌های ریخته‌شده
برگ‌های ریخته‌شده در پاییز محل زمستان‌گذرانی قارچ‌ها و آفات هستند. یکی از بهترین راه ها چالکود کردن برگ های درختان است که از اینجا مقاله چالکود برگ های پاییزی آلتین را بخوانید.
- بهترین کار: برگ‌ها را خارج از باغ دفن یا کمپوست کنید و نسوزانید مگر مجبور باشید.
✔ حذف میوه‌های خشک و مانده روی درخت (مومیایی)
✔ پاک‌سازی تنه و شاخه‌ها
✔ حذف علف‌های هرز پاییزه
- علف‌های ریشه‌دار را کامل از خاک خارج کنید.
- در پاییز یک شخم سطحی ۱۰–۱۵ سانتی‌متر ایده‌آل است.
✔ جمع‌آوری هرس‌های آلوده
- اگر شاخه‌ای قارچی یا خشک دارید، پس از هرس:
- شاخه‌ها را در باغ رها نکنید.
- بار قارچ‌ها و آفات روی این شاخه‌ها در زمستان ۱۰ برابر می‌شود.
✔ ضدعفونی ابزار
? ۸. اصلاح روش آبیاری
آب به هیچ عنوان نباید به طوقه برسد! چرا:
چون وقتی آب پای طوقه جمع شود، مخصوصاً در پاییز، خطر پوسیدگی طوقه و یخ‌زدگی ریشه شدیداً بالا می‌رود. طوقه حساس‌ترین بخش درخت است و رطوبت ماندگار باعث رشد قارچ‌های طوقه، شانکر، پوسیدگی و حتی خشک شدن ناگهانی درخت می‌شود.
به همین دلیل باید تشتکی مناسب دور درخت ایجاد شود تا آب از طوقه فاصله بگیرد و در محیط ریشه پخش شود. بهترین فاصله تشتک از تنه حدود ۴۰–۷۰ سانتی‌متر است تا هم ریشه‌ها آب کافی بگیرند و هم طوقه همیشه خشک بماند.
? ۹. کود دامی فراموش نشود
در پاییز، کود دامی باید همراه با چالکود استفاده شود چون پاییز بهترین زمان جذب عناصر سنگین مثل فسفر، پتاس و ریزمغذی‌هاست و کود دامی به‌تنهایی کافی نیست. کود دامی ساختار خاک را اصلاح می‌کند، رطوبت را نگه می‌دارد و محیط مناسبی برای ریشه ایجاد می‌کند، اما قدرت غذایی کمی دارد. وقتی آن را با کودهای چالکود مثل فسفر، پتاس، گوگرد و عناصر ریزمغذی ترکیب کنیم، جذب عناصر چند برابر می‌شود و ریشه‌زایی قوی‌تری در پاییز و زمستان شکل می‌گیرد. این ترکیب باعث می‌شود درخت در بهار رشد پرقدرت و باردهی بهتر داشته باشد.
البته که کود دامی در پاییز فقط زمانی مفید است که کاملاً پوسیده و تخمیرشده باشد؛ چون کود خام باعث سوختگی ریشه، افزایش شوری و رشد قارچ‌های مضر می‌شود.
⭐ چرا بهداشت پاییزه اینقدر مهم است؟
چون حدود ۵۰٪ فشار آفات و قارچ‌های بهار سال بعد با همین کارهای ساده کم می‌شود، بدون هیچ هزینه سنگین.
یعنی:
-
سم‌پاشی کمتر
-
بیماری کمتر
-
باردهی بیشتر
-
رشد قوی‌تر درخت
-
کاهش خسارت زمستانه
