
سیستم هیدروپونیک (Hydroponic) که به آن آبکشت یا کشت بدون خاک نیز میگویند، یک روش برای رشد گیاهان است که در آن از محلول غنی از مواد مغذی با پایه آب استفاده میشود، به این معنی که خاک در این سیستم نقشی ندارد. در عوض، ریشه گیاهان توسط موادی مانند پیت موس، گلولههای رسی، پرلیت، پشم سنگ و… محافظت میگردد. در این روش به جای استفاده از خاک برای رشد گیاهان، ریشه در تماس مستقیم با محلول غنی از مواد مغذی قرار میگیرد. همچنین گیاهان مقدار قابل توجهی اکسیژن در دسترس خواهند داشت که رشد گیاه را تسهیل میکند. مزیت اصلی استفاده از هیدروپونیک برای رشد گیاه این است که امکان رشد بسیار سریعتری را فراهم مینماید. همچنین با این روش امکان رشد هر گیاهی در طول سال و در هر مکان امکانپذیر بوده و محصولات سالم، پاک و ارگانیک به دست خواهند آمد.
شش نوع سیستم هیدروپونیک وجود دارد که میتوان از آنها برای کشت محصولات استفاده نمود. این سیستم ها در سرمایه گذاری و سطح پیچیدگی متفاوت هستند که به شرح زیر می باشد:
کشت DWCساده ترین روش اجرای سیستم هیدروپونیک می باشد. ساز و کار این روش به این صورت هست که ریشه گیاهان در داخل ظرف های نگهدارنده در تماس با آب قرار می گیرند.اکسیژنی که گیاهان برای زنده ماندن به آن نیاز دارند توسط یک دیفیوزر یا سنگ هوا (Aquarium air pump) به داخل آب فرستاده میشود. بهترین جنبههای سیستم کشتآبی این است که ساخت آن بسیار آسان بوده و با هر نوع گیاهی سازگار است. حتی گیاهان بزرگ نیز با این روش به سرعت رشد خواهند کرد.
معایب:
سیستم قطرهای هیدروپونیک، یک سیستم هیدروپونیک فعال است که از پمپ برای تغذیه منظم گیاهان با مواد مغذی و آب استفاده میکند. به این روش میکروآبیاری نیز میگویند. این سیستم از قطرهچکانهای کوچک استفاده میکند تا محلول غذایی را مستقیما روی گیاه تزریق نماید. در این سیستم آب مخزن توسط لوله به گیاهان متصل میشود. هر گیاه به صورت مجزا، حداقل یک قطرهچکان اختصاصی با قابلیت کنترل جریان آب دارد.
در سیستم هیدروپونیک NFT کانال ها یا لوله ها از ورقه های انعطاف پذیر ساخته شده اند. که ریشه های گیاهان مستقیم در معرض عبور محلول غذایی قرار می گیرند. و وظیفه این لوله ها رساندن عناصر غذایی به ریشه های گیاهان است. برای جلوگیری از تابش مستقیم نور به ریشه، دور تا دور ریشه با ورقه هایی پوشیده می شود و گیاهان در یک محیط رشد کوچک قرار می گیرند.
طول کانال ها بین 5 تا 10 متر است که به صورت شیبدار قرار می گیرند. مواد ریز مغذی به بخش بالایی کانال پمپ می شود و سپس به سمت انتهای پایینی کانال جریان می یابد. ریشه های گیاهان کم کم گسترش یافته و یک شبکه به هم تنیده را داخل کانال ها تشکیل می دهند. این گلدان های توری حاوی ستر رشد ( گلوله های رسی، پرلیت و…) است.
سیستم ویک ساده ترین و مقرون به صرفه ترین روش در بین بقیه روش ها است.برای طراحی ساخت سیستم هیدروپونیک ویک به یک مخزن رشد، مخزن نگهدارنده و یک یا چند طناب نمدی یا اسفنجی و یک بستر رشد مثل الیاف نارگیل، رس، مواد متخلخل و ساکن برای نگهداری محلول حاوی مواد غذایی و آزادسازی تدریجی آن، نیاز دارید.
گیاه و مخزن محلول غذایی توسط طناب هایی به هم متصل می شوند که به مرور زمان به آرامی آنها را تغذیه می کند.
برای پیاده سازی سیستم هیدروپونیک اب و فلو ابتدا یک مخزن حاوی مواد غذایی و پمپ آب معکوس که قادر به ارسال آب به بیرون مخزن باشد و سپس جمع آوری آب به سمت مخزن باشد نیاز دارید. سپس با گذاشتن پمپ در نزدیکی مخزن، فرایند جریان و تخلیه را برای انتقال محلول مواد به گیاه تامین کنید.
چرخه اب و فلو به نوع گیاهان، آزمایش آب، دمای هوا، چرخه رشد و موارد دیگر بستگی دارد.
سیستم ایروپونیک پیشرفته ترین روش در زمینه کشت های گلخانه ای و بیوتکنولوژی است. ایروپونیک یک تکنیک کشاورزی بدون خاک است که برای پرورش گیاهان به هوا و آب متکی است و آنها را قادر می سازد بدون خاک سنتی یا بسترهای هیدروپونیک رشد کنند. گیاهان ایروپونیک به جای غوطه ور شدن در آب غنی از مواد مغذی مانند هیدروپونیک یا تکیه بر خاک مانند کشاورزی معمولی، ریشه هایشان در هوا معلق است. در سیستم ایروپونیک، یک غبار ریز یا اسپری محلول غذایی مستقیماً به ناحیه ریشه منتقل میشود و مواد مغذی ضروری، آب و اکسیژن را به گیاهان میرساند. این روش تضمین میکند که گیاهان تعادل ایدهآلی از این عناصر حیاتی را دریافت میکنند و باعث رشد سریع و افزایش عملکرد میشود.
در روش معمولی خاک فشرده، فقط ۳۰٪ به ریشه ها اکسیژن می رساند، در حالی که در سیستم هیدروپونیک (آب کشت) ۵۰٪ و در سیستم آیروپونیک امکان اکسیژن رسانی تا ۹۹٪ افزایش پیدا می کند.
جهت کسب اطلاع بیشتر راجب به کشت زعفران اینجا کلیک کنید.