
کرم سفید ریشه با نام علمی Polyphylla olivieri و نام انگلیسی White grub از خانواده Scarabaeidae و راسته قاب بالان“Coleoptera ”می باشد. عبارت “کرم سفید ریشه”، به دوران لاروی و خسارت زای این آفت اطلاق میشود. این آفت با دامنه میزبانی وسیع خود، به بسیاری از درختان مثمر و غیر مثمر، انواع درختچه های زینتی و گیاهان زراعی، خسارت وارد میکند.
لاروها سنین مختلف آفت در اعماق خاک روی ریشه گیاهان میزبان مستقر شده و ضمن تغذیه که ممکن است به قطع بخشی از ریشه نیز منجر شود، ضعف عمومی و در نهایت خشکیدگی میزبان را باعث می شوند. در درختان جوان، با قطع ریشه های اصلی توسط آفت، استقرار گیاه در خاک مختل می شود. بروز این وضعیت ریشه کنی این قبیل درختان را پس از آبیاري و وزش باد در پی دارد.
کرم سفید ریشه آفت انواع درختان میوه هسته دار، دانه دار، درختان غیر مثمر ،گیاهان زینتی و برخی گیاهان زراعی در مناطق سرد و معتدل ایران است. حشرات کامل آفت، در مناطق معتدل و سردسیر در زمان رسیدن درختان زردآلو در طبیعت پدیدار می شوند. به این دلیل باغداران به آن سوسک زردآلورسان می گویند. آفت یک نسل خود را در مدت دو تا سه سال طی میکند.
حشرات کامل سوسک های بزرگ به رنگ قهوه ای با لکه های سفید فراوان روي بالپوش ها و سه نوارطولی روشن در پشت سینه اول بوده و طول آنها تا 37 میلیمتر نیز میرسد. حشرات کامل دارای دو شکلی جنسی بوده و تشخیص آنها از روی شاخک ها به آسانی امکان پذیر است. شاخک ها در حشرات نر در انتها دارای 7 ورق بزرگ و در ماده ها دارای پنج ورق کوچک هستند.
آفت زمستان را به صورت لارو سنین مختلف در عمق خاک کنار ریشه میزبان بسر می برد. لارو با گرم شدن هوا به سمت بالا حرکت و در عمق 20-30 سانتیمتری روی ریشه میزبان فعالیت می کند.با فرا رسیدن سرما دوباره لارو به عمق خاك 50-60 سانتی متر برمی گردد. لارو سن آخر در سال سوم با گرم شدن هوا، مجددا به سمت بالا حرکت کرده و پس از اندکی تغذیه در عمق 20-30 سانتی متري و در کنار ریشه تبدیل به شفیره شده و حشرات کامل بسته به منطقه از اواخر اردیبهشت تا اوایل تیرماه در طبیعت ظاهر می شوند.این حشرات پس از اندکی تغذیه جفتگیری کرده و حشره ماده تخم های خود را به صورت دسته ای، درون خاک زیر تاج درختان میزبان قرار می دهد. لاروهای تازه از تخم خارج شده معمولا روی ریشه ها علف های هرز خانواده گندمیان و سپس ریشه های نازک درختان میزبان فعالیت می کنند. در سال های بعد ریشه های قطور تر را مورد حمله قرار داده و ممکن است آنها را قطع کنند.
آفت به تمامی درختان میوه هسته دار ودانه دار، انار، برگ نو، چغندرقند، سیب زمینی، یونجه و میزبانان دیگری خسارت وارد میکند. آفت تقرببا در نقاطی از کشور که کشت درختان سردسیری مرسوم است، وجود دارد.
علائم اصلی خسارت آفت به صورت ضعف عمومی درخت، زردی و خزان بی موقع برگ ها و خشک شدن آنها اتفاق می افتد. علائم اولیه آلودگی، در ساعات گرم روز با پژمردگی و افتادگی برگها خودنمایی میکند. و دلیل آن،قطع بخشی از ریشه های اصلی و فرعی درختان میزبان می باشد. این حالت با خنک شدن هوا برطرف شده و بسیار شبیه علائم خسارت پوسیدگی سفید ریشه که عامل آن بیماري، قارچ (necatrix Roselinia )می باشد، اما باید توجه داشت که خسارت وارد شده توسط کرم سفید ریشه، از پراکنش بیشتری در سطح باغ برخوردار است. همچنین در زمان ظهور علایم خسارت، با کنار زدن خاک لاروهای آفت به آسانی قابل تشخیص می باشند. خسارت آفت به گونه ای است که دو تا سه عدد لارو سن آخر آن، قادرند یک درخت چهار ساله گیلاس را خشک کنند. در این صورت لاروها با قطع بخشی از ریشه ها اصلی گیاه میزبان، ضمن ایجاد پژمردگی و بروز خشک شدگی روی تاج درخت، استقرار آن را نیز از بین میبرند. این قبیل درختان پس از آبیاری و در اثر وزش باد ریشه کن می شوند.
کنترل تلفیقی این نوع آفت با تلفیق روش های فیزیکی و شیمیایی باید انجام شود.
این روش بر اساس رفتار حشرات کامل و جلب آنها به تله نوری استفاده می گردد. براي این کار در مناطق آلوده باغ تله را کار می گذارند. درصورت نبود برق می توان از لامپهای قابل شارژ در آنها استفاده کرد. یک ساعت قبل از غروب آفتاب و به مدت سه ساعات تله را روشن می کنند و به این ترتیب با حذف بخشی از حشرات نر، نسبت جنسی به هم خورده و آلودگی کاهش می یابد.
این روش بر اساس کنترل شیمیائی لاروهای کوچک استوار است. این عمل به صورت لکه ای و در نقاط آلوده باغ انجام می گیرد. به این منظور سه هفته پس از ظهور حشرات کامل، زیر سایه انداز درختان آلوده را شخم سطحی می زنند تا نفوذ پذیری آن افزایش یابد. سپس آبیاری انجام می شود. دو تا سه روز پس از آبیاری اقدام به محلول ریزی زیر سایه انداز درخت میکنند. برای اینکار از سم دیازینون گرانول، فیپرونیل گرانول، کلرپیریفوس گرانول به صورت مخلوط با خاک و فیپرونیل SC، دیازینون مایع، کلیرپیریفوس مایع به نسبت یک تا یک ونیم لیتر در هزار لیتر آب، استفاده می شود. بسته به سن و اندازه تاج درخت، 10 تا 40 لیتر محلول استفاده می شود. دو تا سه روز بعد با انجام آبیاری بسیار سبک یا آب پاشی، به پخش سم در عمق مناسب خاک کمک می کنند. از آنجا که هدف از اینکار از بین بردن لاروهای سن یک( کوچک) آفت است، بنابراین لازم است یک نسل آفت را کامل مورد پوشش قرار دهد. بر این اساس سه سال متوالی باید این کار انجام شود. همچنین لازم است جهت جلوگیری از آلودگی مجدد به دلیل پرواز حشرات کامل آفت از باغ های آلوده همسایه، اینکار به صورت فراگیر و توسط هم باغداران انجام شود.