0
هیچ محصولی در سبدخرید نیست.

کشت هیدروپونیک / معرفی انواع، مزایا و معایب

Hydroponic cultivation / introduction of types, advantages and disadvantages

کشت هیدروپونیک چیست؟

سیستم هیدروپونیک (Hydroponic) که به آن آب‌کشت یا کشت بدون خاک نیز می‌گویند، یک روش برای رشد گیاهان است که در آن از محلول غنی از مواد مغذی با پایه آب استفاده می‌شود، به این معنی که خاک در این سیستم نقشی ندارد. در عوض، ریشه گیاهان توسط موادی مانند پیت موس، گلوله‌های رسی، پرلیت، پشم سنگ و… محافظت می‌گردد. در این روش به جای استفاده از خاک برای رشد گیاهان، ریشه در تماس مستقیم با محلول غنی از مواد مغذی قرار می‌گیرد. همچنین گیاهان مقدار قابل توجهی اکسیژن در دسترس خواهند داشت که رشد گیاه را تسهیل می‌کند. مزیت اصلی استفاده از هیدروپونیک برای رشد گیاه این است که امکان رشد بسیار سریع‌تری را فراهم می‌نماید. همچنین با این روش امکان رشد هر گیاهی در طول سال و در هر مکان امکان‌پذیر بوده و محصولات سالم، پاک و ارگانیک به دست خواهند آمد.

انواع سیستم هیدروپونیک

شش نوع سیستم هیدروپونیک وجود دارد که می‌توان از آنها برای کشت محصولات استفاده نمود. این سیستم ها در سرمایه گذاری و سطح پیچیدگی متفاوت ‏هستند که به شرح زیر می باشد:‏

  1. کشت ‏DWC
  2. سیستم قطره ای‏
  3. سیستم هیدروپونیک ‏NFT
  4. سیستم ویک
  5. سیستم جزر و مد
  6. ایروپونیک

کشت ‏DWC‏ (مخزنی)

کشت ‏‎ DWCساده ترین روش‎ اجرای سیستم ‏هیدروپونیک می باشد. ساز و کار این روش به این صورت هست که ریشه گیاهان در داخل ظرف های نگهدارنده در تماس با آب قرار می گیرند.اکسیژنی که گیاهان برای زنده ماندن به آن نیاز دارند توسط یک دیفیوزر یا سنگ هوا (Aquarium air pump) به داخل آب فرستاده می‌شود. بهترین جنبه‌های سیستم کشت‌آبی این است که ساخت آن بسیار آسان بوده و با هر نوع گیاهی سازگار است. حتی گیاهان بزرگ نیز با این روش به سرعت رشد خواهند کرد.

چه گیاهانی را می‌توان با استفاده از روش مخزنی پرورش داد؟

  • گوجه‌فرنگی، فلفل
  • میوه‌های بزرگ‌تر مانند کدو حلوایی و…

از جمله مزایا و معایب روش مخزنی:

مزایا:

  • زمان رشد بسیار سریع‌تر از کشت در بستر خاک
  • نصب، تعمیر و نگه‌داری آسان

معایب:

  • در صورت قطعی برق سیستم آسیب‌پذیر خواهد بود.
  • در سیستم‌های کوچک؛ PH، سطح آب و غلظت مواد مغذی ممکن است به شدت در نوسان باشد.

سیستم قطره ای (میکروآبیاری)

سیستم قطره‌ای هیدروپونیک، یک سیستم هیدروپونیک فعال است که از پمپ برای تغذیه منظم گیاهان با مواد مغذی و آب استفاده می‌کند. به این روش میکروآبیاری نیز می‌گویند. این سیستم از قطره‌چکان‌های کوچک استفاده می‌کند تا محلول غذایی را مستقیما روی گیاه تزریق نماید. در این سیستم آب مخزن توسط لوله به گیاهان متصل می‌شود. هر گیاه به صورت مجزا، حداقل یک قطره‌چکان اختصاصی با قابلیت کنترل جریان آب دارد.

چه گیاهانی را می‌توان با استفاده از روش قطره‌ای هیدروپونیک پرورش داد؟

  • گیاهان مدیترانه‌ای یا گرمسیری و نیمه‌گرمسیری به عنوان مثال اسطوخودوس
  • درختان کوچک میوه‌ مانند هلو، سیب
  • گوجه فرنگی، کاهو، توت فرنگی، پیاز، سیر، فلفل، بادمجان، کدو سبز، خربزه، هندوانه، نخود، لوبیا سبز

از جمله مزایا و معایب روش قطره ای:

مزایا:

  • کنترل بیشتر بر تامین آب و مواد مغذی
  • ساخت و استفاده آسان و مقرون به صرفه
  • دقت بالا و عملکرد مناسب
  • انعطاف‌پذیری بسیار بالای سیستم

معایب:

  • تعمیر و نگه‌داری هزینه‌بر درصورت استفاده از سیستم بازیافت آب
  • گرفتگی قطره‌چکان‌ها به دلیل تجمع مواد معدنی
  • احتمال هدررفت اّب در صورت عدم استفاده از سیستم بازیافت آب

سیستم جریان مواد مغذی (NFT)

در سیستم هیدروپونیک NFT کانال ها یا لوله ها از ورقه های انعطاف پذیر ساخته شده اند. که ریشه های گیاهان مستقیم در معرض عبور محلول غذایی قرار می گیرند. و وظیفه این لوله ها رساندن عناصر غذایی به ریشه های گیاهان است. برای جلوگیری از تابش مستقیم نور به ریشه، دور تا دور ریشه با ورقه هایی پوشیده می شود و گیاهان در یک محیط رشد کوچک قرار می گیرند.

طول کانال ها بین 5 تا 10 متر است که به صورت شیبدار قرار می گیرند. مواد ریز مغذی به بخش بالایی کانال پمپ می ‏شود و سپس به سمت انتهای پایینی کانال جریان می یابد. ریشه های گیاهان کم کم گسترش یافته و یک شبکه به هم تنیده را داخل کانال ها تشکیل می دهند. این گلدان های توری حاوی ستر رشد ( گلوله های رسی، پرلیت و…) است.

چه گیاهانی را می‌توان با استفاده از روش NFT پرورش داد؟

  • کاهو و سبزیجاتی مثل توت فرنگی
  • کلم بروکلی، گل کلم و برخی گیاهان دارویی

از جمله مزایا و معایب روش NFT:

مزایا:

  • هزینه راه‌اندازی و نگه‌داری پایین
  • نیاز به بستر کمتر برای رشد گیاه در مقایسه با سایر روش‌های هیدروپونیک
  • کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قارچی به دلیل وجود جریان ثابت آب
  • ضدعفونی کردن آسان ریشه‌ها

معایب:

  • آسیب دیدن محصول به دلیل قطعی برق و خرابی پمپ در آب و هوای گرم
  • فضای محدود برای توده ریشه

سیستم فیتیله ای (Wick)

سیستم ویک ساده ترین و مقرون به صرفه ترین روش در بین بقیه روش ها است.برای طراحی ساخت سیستم هیدروپونیک ویک به یک مخزن رشد، مخزن نگهدارنده و یک یا چند طناب نمدی یا اسفنجی و یک بستر رشد ‏مثل الیاف نارگیل، رس، مواد متخلخل و ساکن برای نگهداری محلول حاوی مواد غذایی و آزادسازی تدریجی ‏آن، نیاز دارید.

گیاه و مخزن محلول غذایی توسط طناب هایی به هم متصل می شوند که به مرور زمان به آرامی ‏آنها را تغذیه می کند.

 

چه گیاهانی را می‌توان با استفاده از روش فیتیله ای پرورش داد؟

  • سبزیجات برگ‌دار مانند کاهو، اسفناج، سبزی، فلفل و…

از جمله مزایا و معایب روش فیتیله ای:

مزایا:

  • مناسب برای کشاورزان مبتدی یا کودکان
  • هزینه ساخت کم
  • فرآیند رشد آسان

معایب:

  • عدم تنظیم صحیح یا حفظ یکپارچگی فتیله می تواند گیاهان را از بین ببرد.
  • این روش برای رشد گیاهان بزرگ‌تر یا گلخانه های وسیع موثر نیست.

سیستم جزر و مدی (Ebb and Flow)

برای پیاده‌ سازی سیستم هیدروپونیک اب و فلو ابتدا یک مخزن حاوی مواد غذایی و پمپ آب معکوس که قادر به ارسال آب ‏به بیرون مخزن باشد و سپس جمع آوری آب به سمت مخزن باشد نیاز دارید. سپس با گذاشتن پمپ در ‏نزدیکی مخزن، فرایند جریان و تخلیه را برای انتقال محلول مواد به گیاه تامین کنید.

چرخه اب و فلو به نوع ‏گیاهان، آزمایش آب، دمای هوا، چرخه رشد و موارد دیگر بستگی دارد.

چه گیاهانی را می‌توان با استفاده از روش جزر و مدی پرورش داد؟

  • سبزیجات و گیاهان خانگی مثل توت‌فرنگی، گوجه فرنگی، خیار، فلفل، کاهو، اسفناج، تربچه، لوبیا، ریحان، پونه کوهی و نعناع است.

از جمله مزایا و معایب روش جزر و مدی:

مزایا:

  • استفاده بهینه از آب و مصرف انرژی
  • قابلیت تنظیم و انعطاف پذیرای بالا

معایب:

  • این نوع سیستم به نظارت همیشگی مثل PH نیاز دارد.
  • قطعی برق باعث از کار افتادن پمپ و تایر و در نتیجه آسیب به محصول می شود.
  • اگر تایمر به درستی تنظیم نشود باعث خشکی یا اشباع می شود.

ایروپونیک (هوا کشت)

سیستم ایروپونیک پیشرفته ترین روش در زمینه کشت های گلخانه ای و بیوتکنولوژی است. ایروپونیک یک تکنیک کشاورزی بدون خاک است که برای پرورش گیاهان به هوا و آب متکی است و آنها را قادر می سازد بدون خاک سنتی یا بسترهای هیدروپونیک رشد کنند. گیاهان ایروپونیک به جای غوطه ور شدن در آب غنی از مواد مغذی مانند هیدروپونیک یا تکیه بر خاک مانند کشاورزی معمولی، ریشه هایشان در هوا معلق است. در سیستم ایروپونیک، یک غبار ریز یا اسپری محلول غذایی مستقیماً به ناحیه ریشه منتقل می‌شود و مواد مغذی ضروری، آب و اکسیژن را به گیاهان می‌رساند. این روش تضمین می‌کند که گیاهان تعادل ایده‌آلی از این عناصر حیاتی را دریافت می‌کنند و باعث رشد سریع و افزایش عملکرد می‌شود.

در روش معمولی خاک فشرده، فقط ۳۰٪ به ریشه ها اکسیژن می رساند، در حالی که در سیستم هیدروپونیک (آب کشت) ۵۰٪ و در سیستم آیروپونیک امکان اکسیژن رسانی تا ۹۹٪ افزایش پیدا می کند.

انواع سیستم ایروپونیک:

  • واحد های کم فشار
  • دستگاه های پرفشار
  • سامانه های تجاری

چه گیاهانی را می‌توان با استفاده از ایروپونیک پرورش داد؟

  • طیف وسیعی از انواع سبزیجات به جز سبزیجات ریشه ای مثل:
  • تره فرنگی، سیر، موسیر، پیازچه و کرفس

از جمله مزایا و معایب روش ایروپونیک:

مزایا:

  • دسترسی بیشتر ریشه ها به اکسیژن و دی اکسید کربن جهت فرآیند فتوسنتز
  • نگهداری آسان سیستم
  • افزایش طعم و طراوت محصولات
  • صرفه جویی در آب، مواد غذایی، آفت کش ها، علف کش ها
  • رشد بالا ریشه و در نتیجه وسیع تر شدن آن
  • نبود پاتوژن های بد خاکزی و علف هرز و در نتیجه رشد بهینه گیاه
  • تکثیر قلمه هایی که به سختی ریشه دار می شوند. مثل: گردو، زیتون، سیب، پسته و برخی مرکبات
  • افزایش تراکم کاشت مثل مینی تیوبر (غده سیب زمینی)
  • تکثیر گیاهانی که از طریق زایشی به سختی رشد می کنند مثل: زعفران و ارکیده

جهت کسب اطلاع بیشتر راجب به کشت زعفران اینجا کلیک کنید.

معایب:

  • هزینه بالای مصرف برق به دلیل نیاز به روشنایی مصنوعی
  • رسوب گذارم مواد معدنی در منافذ نازل های غبار پاش و در نتیجه مسدود شدن آن ها
  • راه اندازه این سیستم در مقیاس وسیع خیلی گران است و عملا امکان پذیر نیست.
  • سبزیجات ریشه ای در این سیستم رشد نمی کنند.

ثبت دیدگاه جدید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
  • Attributes
  • Custom attributes
  • Custom fields
Click outside to hide the compare bar
Compare
preloader